Henk Schravemade over leiderschap, leren en lef

Als bedrijfskundige met bijna twintig jaar ervaring op het snijvlak van overheid, data en maatschappelijke impact, heeft Henk Schravemade (40) altijd gewerkt met één been in de inhoud en het andere in governance en bedrijfsvoering.

Die combinatie voedde gaandeweg zijn interesse in toezicht: waarde toevoegen aan een organisatie, maar vanuit een ander perspectief dan de bestuurlijke rol die hij jarenlang vervulde.

Ruim vier jaar geleden stapte hij voor het eerst een Raad van Toezicht in. Hij kwam terecht bij Milieu Centraal: “De raad zocht destijds bewust naar meer leeftijdsdiversiteit. Ik had mazzel. Daardoor was ik op mijn 36e al toezichthouder, terwijl mijn ervaring vooral bestuurlijk was, en nog niet toezichthoudend.” Inmiddels is hij 40 en heeft hij die ervaring uitgebouwd tot een goede basis.

Lid van de NCD
Sinds bijna een jaar is Henk aangesloten bij de NCD. Hij zocht een netwerk waar besturen, leiderschap, leren en reflecteren hand in hand gaan. “Eerlijk gezegd kende ik de NCD niet tot een ander lid me erop wees. Nu zit ik in verschillende kringen om te ontdekken waar ik het meest op mijn plek ben.”

De aantrekkingskracht van toezicht
Wat hem daarin aanspreekt, is vooral de combinatie van strategie, mensen en waarden. “Je kijkt van een afstand, maar je draagt wel verantwoordelijkheid voor het grotere geheel. Ik vind het mooi om organisaties te helpen scherper te worden op hun maatschappelijke rol, zonder op de stoel van de bestuurder te gaan zitten.” Wat Henk niet had verwacht, is dat het toezichthouden zijn eigen werk zo verrijkte: “Meer rust, meer abstractie, betere inzichten.”

De waarde van jonge toezichthouders
Op de vraag wat jonge toezichthouders toevoegen, is hij duidelijk: “Wij hebben minder last van hoe het ‘hoort’. Je moet dat wel durven, want je zit vaak aan tafel met zeer ervaren mensen. Maar die frisse blik is nodig. Bovendien brengt onze generatie een gevoel van urgentie mee: we zien hoe snel de wereld verandert – in milieu, politiek, digitalisering, AI. We voelen de urgentie sterker en dat houdt iedereen bij de les.”

De dynamiek tussen jongere en oudere toezichthouders ervaart hij als inspirerend. “Als je elkaar ruimte gunt, kun je beide enorm veel leren. De ervaren leden brengen rust en wijsheid, de jongeren snelheid en nieuwe invalshoeken. Het één is niet beter dan het ander; het vult elkaar aan.” Hij voelt zich volledig gehoord binnen de huidige raad: “Goede voorzitters zorgen dat ieders stem telt.”

Leren luisteren en rolvast blijven
Wat Henk tot nu toe het meest heeft geleerd, is dat goed toezicht begint bij goed luisteren. “En dat rolvast blijven lastiger is dan het lijkt, vooral in the heat of the moment. Dat moest ik echt leren.” Hij brengt zelf expertise mee op het gebied van data, digitalisering, gedrag en nieuw leiderschap. Door leiding te geven aan jonge mensen houdt hij voeling met de huidige generatie. “De vraag is steeds: hoe bereik je mensen écht? En wat betekent dat voor strategie en beleid? – Hoe zorg je er voor dat dit geen lege kreten op de muur zijn?”

Over Jong NCD en jonge generaties
Dat jong NCD destijds werd opgericht omdat deze professionals zich niet altijd thuis voelden in andere kringen, begrijpt Henk wel. “In deze levensfase herkennen we elkaars uitdagingen”.

“Heel praktisch: een bijeenkomst om 18:00 uur combineren met een jong gezin, een stevige baan en een toezichthoudende rol is eigenlijk onmogelijk. Dat is voor Jong NCD-leden heel herkenbaar.”

De toekomst van toezicht
Henk schetst een toekomst waarin toezicht meer lijkt op teamsport:

“Met overzicht, spelinzicht en vertrouwen in elkaars rol. Minder vinklijstjes, meer spelbegrip. De grootste uitdaging voor de komende jaren? De wereld verandert sneller dan onze governancestructuren. Toezichthouders moeten wendbaarder worden, zonder zorgvuldigheid te verliezen.”

Wat is goed toezicht?
“Betrokken, maar niet bemoeizuchtig. Scherp en oprecht luisteren om daarna lastige vragen te stellen, altijd vanuit het belang van de organisatie en haar (maatschappelijke) doel. Ego hoort nergens op tafel te liggen.”

Diversiteit ziet Henk als een absolute voorwaarde voor goed toezicht. “Het leidt gewoonweg tot betere besluiten.”

Adviezen voor jonge toezichthouders
“Wacht niet tot iemand je vraagt. Kijk waar jij verschil kunt maken. Je hoeft geen jarenlange ervaring te hebben. Raden hebben vaker behoefte aan nieuwe perspectieven dan aan nóg meer ervaring. En neem humor mee naar de vergadertafel – het is de snelste manier om iets los te krijgen.”

Waarom Henk solliciteerde bij de RvT van de NCD
Henk is een van de drie nieuwe leden van de Raad van Toezicht van NCD. “Ik geloof in wat de NCD doet: leiderschap vernieuwen, niet conserveren. Ik denk dat ik waarde kan toevoegen. En ik vind dat een relatief jonge toezichthouder onderdeel moet zijn van een moderne, toekomstgerichte RvT. Als we toekomstbestendig toezicht willen, moeten we dat zelf laten zien.”